ΕΝΑΣ ΞΕΝΟΙΑΣΤΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ

Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας (Sophie D. Coe-Michael D. Coe, The True History of Chocolate, Thames and Hudson, London 1996) είναι ένα δημοφιλές βιβλίο από τη Σόφι και τον Μάικλ Ντ. Κόου, που εκδόθηκε το 1996.  

Η Σόφι Κόου ήταν μελετήτρια της μαγειρικής της Αμερικής. Προηγήθηκαν πέντε χρόνια ερευνών πριν αρχίσει τη συγγραφή του βιβλίου, χωρίς όμως να καταφέρει να το ολοκληρώσει. Μετά τον θάνατό της, ο σύζυγός της συμπλήρωσε τη συγγραφική εργασία της. Στο κείμενο, περιγράφεται η πορεία της σοκολάτας και του κακάο από τη Μεση Αμερική στην Ευρώπη. 

Το βιβλίο Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας έτυχε θερμής υποδοχής για τη διεπιστημονική του δομή, ενώ γενικά συνεχίζει να θεωρείται σημαντικό έργο για τις διατροφικές συνήθειες.

Το βιβλίο ξεκινά με μια συζήτηση για το κακάο: με ποιούς τρόπους και σε ποιά μέρη καλλιεργείται, ποιά είναι βιολογική του σύσταση, ποιός είναι ο τρόπος επεξεργασίας του, κ.ο.κ. Στη συνέχεια, επισημαίνεται ότι οι Μάγια και οι Αζτέκοι χρησιμοποιούσαν το κακάο ως ποτό και ως νόμισμα. Οι Αζτέκοι εμπορεύονταν το κακάο, σχηματίζοντας περίπλοκες εμπορικές οδούς και εμπλεκόμενοι εξαιτίας του σε εδαφικές διαμάχες. Στην κοινωνία των Αζτέκων, τα ποτά από κακάο διέφεραν και εξελίχθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Άλλα κεφάλαια καλύπτουν τον τρόπο εκμετάλλευσης από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις της αξίας που οι ιθαγενείς απέδιδαν στους κόκκους του κακάο. Επίσης, στην Ευρώπη, αρχικά ήταν η κοινωνική ελίτ που κατανάλωνε το κακάο, κυρίως για τη γεύση και τα υποτιθέμενα ιατρικά οφέλη του, ενώ το προϊόν αυτό συναγωνιζόταν άλλα νέα ποτά, όπως είναι ο καφές και το τσάι.

Οι συγγραφείς αφιερώνουν ένα κεφάλαιο στη μεταφορά των φυτειών σοκολάτας και κακάο σε άλλα μέρη του κόσμου. Μάλιστα, υποδηλώνεται ότι η σοκολάτα δεν κατέστη δημοφιλής εκτός των δυτικών χωρών (εκτός από τις Φιλιππίνες), εξαιτίας πολιτισμικού συντηρητισμού.Τα κεφάλαια επτά και οκτώ αφορούν στον τρόπο που η σοκολάτα απέκτησε λαϊκή αποδοχή στην Ευρώπη και μετά καταναλώθηκε μαζικά χάρη στις νέες τεχνολογίες. Στον Επίλογο, περιγράφεται ο τρόπος που η σύγχρονη κοινωνία ασχολείται με την παρασκευή σοκολάτας από τους εναπομείναντες Μάγια μέσω του τουρισμού. Στο τέλος του βιβλίου θίγονται ζητήματα σχετικά με την παραγωγή του κακάο στη σημερινή εποχή. Ειδικότερα, γίνεται αναφορά στην έλλειψη προσοχής στην ποιοτική παραγωγή κακάο στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ, σε σύγκριση με την ηπειρωτική Ευρώπη, αλλά και στις αθέμιτες εργασιακές πρακτικές των αναπτυσσόμενων χωρών.

Οι Κόου αμφισβήτησαν αρκετές από τις μέχρι τότε κοινές αντιλήψεις για τη σοκολάτα. Υποστήριξαν ότι η δημιουργία της σοκολάτας και η εξημέρωση του κακάο συνέβησαν νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, ιδιαίτερα μεταξύ των Ολμέκων, περί το 1.000 π.Χ. Τα δεδομένα τους ήταν τόσο αρχαιολογικά όσο και γλωσσολογικά, προτείνοντας, από τα δεύτερα, ότι η λέξη «κακάο» ήταν αρχικά «κακάβα» (kakawa). Επίσης, αμφισβήτησαν την αντίληψη ότι η σοκολάτα διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην κοινωνία των Αζτέκων. 

Εν γένει, Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας επαινέθηκε για τη χρήση ανεκδετολογιών και εικονογραφήσεων, αλλά και για την πρόζα του έργου που θεωρήθηκε «συναρπαστική», σαν «ένας ξέγνοιαστος περίπατος στην παράξενη ιστορία της σοκολάτας, γεμάτος από τη ζεστή απόλαυση του ροφήματός της». 

Αργότερα, εμφανίστηκαν μερικά επικριτικά σχόλια για το βιβλίο, ειδικά για την επιφανειακή κάλυψη της σχέσης της σοκολάτας με τη δουλεία, όπως και της ιστορίας της σοκολάτας στην Ασία, εκτός των Φιλιππίνων.

Η δημοσίευση του βιβλίου προκάλεσε την ευαισθητοποίηση του κοινού για τη μεξικανική προέλευση της σοκολάτας. Μάλιστα, προτάθηκε, οι περιγραφές του βιβλίου της παραγωγής σοκολάτας στην προκολομβιανή Αμερική, αλλά και από τους πρώιμους Ευρωπαίους, να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για τους σύγχρονους σοκολατοποιούς, ώστε να παράγουν σοκολάτα σύμφωνα με πιο παραδοσιακές συνταγές.