Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ

Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας (Sophie D. Coe-Michael D. Coe, The True History of Chocolate, Thames and Hudson, London 1996) είναι ένα δημοφιλές βιβλίο από τη Σόφι και τον Μάικλ Ντ. Κόου, που εκδόθηκε το 1996.  

Η Σόφι Κόου ήταν μελετήτρια της μαγειρικής της Αμερικής. Προηγήθηκαν πέντε χρόνια ερευνών πριν τη συγγραφή του βιβλίου. Μετά τον θάνατό της, ο σύζυγός της ολοκλήρωσε τη συγγραφική εργασία. Στο κείμενο, περιγράφεται η πορεία της σοκολάτας και του κακάο από τη Μεση Αμερική στην Ευρώπη. 

Το βιβλίο Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας έτυχε θερμής υποδοχής για τη διεπιστημονική του δομή, ενώ γενικά συνεχίζει να θεωρείται σημαντικό έργο για τις διατροφικές συνήθειες. Ωστόσο, μια δεκαετία μετά την κυκλοφορία του, άρχισαν να εμφανίζονται στοιχεία που αμφισβητούσαν ορισμένες από τις θεωρίες των Κόου.

Το βιβλίο ξεκινά με μια συζήτηση για το κακάο: με ποιούς τρόπους και σε ποιά μέρη καλλιεργείται, ποιά είναι βιολογική του σύσταση, ποιός είναι ο τρόπος επεξεργασίας του, κ.ο.κ. Στη συνέχεια, επισημαίνεται ότι οι Μάγια και οι Αζτέκοι χρησιμοποιούσαν το κακάο ως ποτό και ως νόμισμα. Οι Αζτέκοι εμπορεύονταν το κακάο, σχηματίζοντας περίπλοκες εμπορικές οδούς και αναλωνόμενοι σε εδαφικές διαμάχες. Στην κοινωνία των Αζτέκων, τα ποτά από κακάο διέφεραν και εξελίχθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Άλλα κεφάλαια καλύπτουν τον τρόπο χειρισμού από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις της αξίας που οι ιθαγενείς απέδιδαν στους κόκκους του κακάο. Επίσης, στην Ευρώπη, αρχικά ήταν η κοινωνική ελίτ που κατανάλωνε το κακάο, κυρίως για τη γεύση και τα υποτιθέμενα ιατρικά οφέλη του, ενώ το προϊόν αυτό συναγωνιζόταν άλλα νέα ποτά, όπως είναι ο καφές και το τσάι.

Οι συγγραφείς αφιερώνουν ένα κεφάλαιο στη μεταφορά των φυτειών σοκολάτας και κακάο σε άλλα μέρη του κόσμου. Μάλιστα, υποδηλώνεται ότι η σοκολάτα δεν κατέστη δημοφιλής εκτός των δυτικών χωρών (εκτός από τις Φιλιππίνες), εξαιτίας πολιτισμικού συντηρητισμού.Τα κεφάλαια επτά και οκτώ αφορούν στον τρόπο που η σοκολάτα απέκτησε λαϊκή αποδοχή στην Ευρώπη και μετά καταναλώθηκε μαζικά χάρη στις νέες τεχνολογίες. Στον Επίλογο, περιγράφεται ο τρόπος που η σύγχρονη κοινωνία ασχολείται με την παρασκευή σοκολάτας μέσω του τουρισμού, ενώ δίνεται σημασία στις καλλιέργειες κακαάο από τους εναπομείνατες πληθυσμούς των Μάγια. Στο τέλος του βιβλίου περιγράφονται ζητήματα της σύγχρονης παραγωγής της τροφής αυτής. Ειδικότερα, θίγονται η έλλειψη προσοχής στην ποιοτική παραγωγή κακάο στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ, σε σύγκριση με την ηπειρωτική Ευρώπη, αλλά και οι αθέμιτες εργασιακές πρακτικές στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Οι Κόου αμφισβήτησαν αρκετές από τις μέχρι τότε κοινές αντιλήψεις για τη σοκολάτα. Υποστήριξαν ότι η δημιουργία της σοκολάτας και η εξημέρωση του κακάο συνέβησαν νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, ιδιαίτερα μεταξύ των Ολμέκων, περί το 1.000 π.Χ. Τα δεδομένα τους ήταν τόσο αρχαιολογικά όσο και γλωσσολογικά, προτείνοντας, από τα δεύτερα, ότι η λέξη «κακάο» ήταν αρχικά «κακάβα» (kakawa). Επίσης, αμφισβήτησαν την αντίληψη ότι η σοκολάτα διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην κοινωνία των Αζτέκων. 

Εν γένει, Η Αληθινή Ιστορία της Σοκολάτας επαινέθηκε για τη χρήση ανεκδετολογιών και εικονογραφήσεων, αλλά και για την πρόζα του έργου που θεωρήθηκε «συναρπαστική», σαν «ένας χαλαρός περίπατος με σοκολάτα στην ιδιόμορφη ιστορία της». 

Αργότερα, εμφανίστηκαν και κάποια άλλα επικριτικά σχόλια για το βιβλίο, ειδικά για την επιφανειακή κάλυψη της σχέσης της σοκολάτας με τη δουλεία, όπως και για την ιστορία της σοκολάτας στην Ασία, εκτός των Φιλιππίνων.

Η δημοσίευση του βιβλίου προκάλεσε την ευαισθητοποίηση του κοινού για τη μεξικανική προέλευση της σοκολάτας. Μάλιστα, οι περιγραφές της παραγωγής σοκολάτας στη Μεση Αμερική, καθώς και εκείνες των πρώιμων Ευρωπαίων, προτάθηκε να χρησιμεύσουν ως παρότρυνση των σύγχρονων σοκολατοποιών, ώστε να παράγουν σοκολάτα σύμφωνα με πιο παραδοσιακές συνταγές.